Үш тілді сөздіктің тұсауы кесілді

Ахмет Байтұрсынов атындағы ҚМУ-дың құрметті профессоры Мәнсия СӘМӘМБЕТТІҢ «Қазақ фразеологизмдерінің орыс және ағылшын тілдеріндегі семантикалық баламалар сөздігі» атты еңбегінің тұсауы кесілді.

Бұл кітаптың ерекшелігі сол – бір тілде емес, қазақ, орыс, ағылшын тілдерінде жазылған. Ал фразеологизмдердің қазақ тіліндегі баламасы кириллицадан бөлек латын графикасына негізделген түрімен де жазылған. Ондағы мақсат – оқырмандардың көзін жаңа әліпбиге үйрете беру. Кітап авторы еңбегін Абай Құнанбаевтың биылғы мерейтойына арнағандығын жеткізді. Аталмыш еңбекті жазуға М.Әуезовтың «Абай жолы» роман-эпопеясы негіз болыпты. Аталмыш еңбектің ішінде кездесетін архаизмдер мен тұрақты сөз тіркестер қазақ фразеологизмдерінің сөздігін жасауға қанаттандырған көрінеді.

Кітаптың тұсаукесері карантин жағдайына байланысты Zoom платформасы арқылы ұйымдастырылды. Онлайн форматтағы конференцияға жалпы саны 40-қа жуық адам қатысты. Олардың қатарында Ахаң атындағы қара шаңырақтың ректоры Алма Дощанова, оқу орнының педагог-оқытушылар құрамы, Қостанай облыстық Тілдерді дамыту басқармасының басшысы Гүлжан Мендекинова, қаламыздағы Л.Н. Толстой атындағы облыстық ғылыми-әмбебап кітапханасының басшысы Дариха Дүйсебаева қосылып, игі тілектерін жеткізді.

Алғаш сөз алған университет ректоры Алма Іргебайқызы жаңа сөздіктің елімізде жүргізіліп жатқан тіл саясатын дамытуға үлес қосатындығына тоқталып, еңбектің бүгінгі күндегі өзектілігін, Мәнсия Қалмағамбетқызының шәкірт тәрбиелеудегі толымды еңбегін ерекше атап өтіп, үш тілді сөздіктің сұранысқа ие болуына тілек білдірді. Артынша шараның өткізілуіне сеп болған еңбектің авторы Мәнсия Сәмәмбет кітабына арқау еткен қазақ тілінің байлығын көрсететін бейнелі, тарихы терең, халық арасында қалыптасқан қарым-қатынасты бейнелейтін қазақтың тұрақты сөз тіркестерінің бір парасына тоқталып, кітабында көрсетілгендей, үш тілдегі баламасы мен мағынасына тоқталды.

Бұл сөздік – бірнеше жылғы терең ізденіс пен еңбектің нәтижесі. Елімізде жүргізіліп жатқан тіл саясатын насихаттауға бағытталған еңбекте 2000-нан астам тұрақты сөз тіркестері қамтылған. Әлбетте, жұмыс барысында көптеген материалдар қолданылып, тұрақты сөз тіркестерінің шығу төркіні зерделенген. Ендігі кезекте Мәнсия Қалмағамбетқызы қазақ фразеологизмдерінің тақырыптық сөздігін құрастыруды мақсат етіп отыр. Оқырмандарға тәй-тәй басқан еңбек әр қазақстандықтың қолынан түспейтін дүниеге айналсын деген тілек білдіреміз.
 

Жамал ШАУКЕН